Լռության Մեղեդին և Լույսի Կանչը

Լռության Մեղեդին և Լույսի Կանչը Մեծ քաղաքի աղմկոտ փողոցներից մեկի անկյունում ամեն երեկո լսվում էր մի աննկարագրելի, բայց տխուր երաժշտություն։ Աննան էր՝ քսանամյա մի աղջիկ, ում աշխարհը սահմանափակվում էր իր հին ջութակով։ Նրա մատները վազում էին լարերի վրայով, բայց աչքերում կար մի այնպիսի կարոտ ու անորոշություն, որ անցորդները հաճախ կանգ էին առնում՝ ոչ թե պարզապես լսելու, այլ այդ տխրությունը զգալու համար։ Աննան սպասում էր։ Նա սպասում էր իր կյանքի ամենակարևոր մարդուն, ով սահմանին էր՝ զինվորական ծառայության մեջ, և այդ երկար ու անհանգիստ սպասումը քայքայում էր նրա հոգին։ Մի ցուրտ աշնանային օր, երբ քամին քշում էր դեղնած տերևները, Աննայի դիմաց կանգնեց մի ծերունի։ Նա ուներ երկար, ձյունաճերմակ մորուք և խորը, բայց զարմանալիորեն ջերմ աչքեր։ Նրա ձեռքին կար մի հին, մաշված օրագիր։ Ծերունին չշտապեց մետաղադրամ գցել պատյանի մեջ։ Նա պարզապես լսում էր, մինչև Աննան ավարտեց վերջին նոտան։ — Քո ջութակը հիասքանչ է խոսում, բալի՛կս,— ասաց ծերունին՝ ցածր ու հանգստացնող ձայնով։— Բայց դու նրան թույլ չես տալիս շնչել։ Դու նվագում ես վախով, որ եթե կանգ առնես, քո սպասումը կոտրվելու է։ Աննան զարմացած նայեց ծերունուն։ Որտեղի՞ց նա գիտեր իր ներքին ցավի մասին։ — Ո՞վ եք դուք,— հարցրեց աղջիկը՝ սեղմելով ջութակը կրծքին։ — Ես պարզապես մի անցորդ եմ, ով երկար ճանապարհ է անցել,— ժպտաց ծերունին։— Անունս Ալեքսան է։ Ես տարիներ շարունակ հավաքել եմ մարդկանց սրտի պատմությունները։ Եվ գիտե՞ս ինչ եմ հասկացել։ Ամենադժվար սպասումի մեջ անգամ պետք է տեղ թողնել լույսի ու ժպիտի համար։ Եթե հոգիդ միայն տխրությամբ լցնես, նա, ում սպասում ես, կվերադառնա ու կտեսնի դատարկված մի սիրտ։ Ծերունին բացեց իր հին օրագիրը և այնտեղից հանեց մի փոքրիկ, գեղեցիկ գրված տողերով թերթիկ։ — Սա քեզ,— ասաց Ալեքսանը։— Սրանք խոսքեր են, որոնք ինձ օգնել են ապրել ամենամութ գիշերներին։ Երբ զգաս, որ ուժերդ սպառվում են, կարդա սա, ժպտա աշխարհին, և քո ջութակն ավելի բարձր կհնչի, իսկ քամին քո մեղեդին կհասցնի հենց նրան, ում սպասում ես։ Աննան վերցրեց թերթիկը։ Այդ պահին նրան թվաց, թե ուսերից մի ծանր բեռ ընկավ։ Նա նայեց թղթին, որի վրա գրված էին մոտիվացնող, կյանքով ու հույսով լեցուն խոսքեր, և երկար ժամանակ անց առաջին անգամ նրա դեմքին անկեղծ, լուսավոր ժպիտ հայտնվեց։ Երբ նա բարձրացրեց գլուխը, որպեսզի շնորհակալություն հայտնի, ծերունին արդեն անհետացել էր աշնանային մշուշի մեջ։ Անցան շաբաթներ։ Քաղաքի ցուրտ ձմեռն իր հետ բերեց նոր մարտահրավերներ, բայց Աննայի սրտում Ալեքսանի թողած հույսի կայծը դեռ վառ էր։ Ավելին՝ այդ օրերին նրա կողքին հայտնվեցին երկու նոր մարդիկ, ովքեր դարձան նրա կյանքի այս դժվարին փուլի կարևոր հենարանը։ Առաջինը Լևոնն էր՝ Աննայի մանկության ընկերը, ով վերջերս էր վերադարձել զինվորական ծառայությունից։ Նա կրում էր սահմանի ծանրությունը հայացքում, բայց Աննայի հանդեպ ուներ անսահման հոգատարություն։ Լևոնը լավագույնս հասկանում էր այն կարոտն ու անհանգստությունը, որ Աննան զգում էր իր սիրելի զինվորի հանդեպ, քանի որ ինքն էլ նոր էր անցել այդ ամենի միջով։ Ամեն երեկո, երբ Աննան ավարտում էր նվագելը, Լևոնը գալիս էր նրա հետևից, տաք թեյ առաջարկում և լուռ քայլում նրա կողքով՝ թույլ չտալով, որ աղջիկն իրեն միայնակ զգա մեծ քաղաքում։ — Նա կվերադառնա, Աննա՛,— հաճախ ասում էր Լևոնը՝ նայելով հեռուն։— Սահմանին գտնվող յուրաքանչյուր զինվոր գիտի, որ իրեն տանը սպասում են։ Քո երաժշտությունն ու սերն այնտեղ նրանց տաքացնում են։ Երկրորդ կերպարը փոքրիկ, աշխույժ ու միշտ ժպտացող Մանեն էր՝ ութամյա մի աղջնակ, ով ապրում էր հարևանությամբ։ Մանեն ամեն օր դպրոցից տուն վերադառնալիս կանգնում էր Աննայի դիմաց, մեծ ու հետաքրքրասեր աչքերով նայում ջութակին և երբեմն սկսում պարել մեղեդու տակ։ Մանեի մաքուր ու անմեղ ներկայությունը քաղաքի գորշության մեջ լույսի կաթիլ էր։ Մի օր Մանեն մոտեցավ Աննային և նրան մեկնեց իր ձեռքով նկարված մի նկար, որտեղ պատկերված էր Աննան՝ ջութակը ձեռքին, իսկ նրա կողքին՝ մի բարձրահասակ զինվոր։ — Սա քեզ համար է, որ էլ չտխրես,— ասաց փոքրիկը։— Մայրիկս ասում է, որ երբ բարի մարդիկ շատ են աղոթում ու ժպտում, հրաշքներն ավելի արագ են կատարվում։ Այդ պահին Աննան հասկացավ ծերունի Ալեքսանի խոսքերի իսկական իմաստը։ Նա մենակ չէր։ Նրա կողքին կար Լևոնը, ով իր ներկայությամբ վստահություն ու ուժ էր տալիս, և փոքրիկ Մանեն, ով հիշեցնում էր կյանքի պարզ ու անմեղ բերկրանքի մասին։ Աննան բացեց իր պայուսակը, հանեց Ալեքսանի տված թերթիկը, որտեղ գրված մոտիվացնող խոսքերը դարձել էին իր ամենօրյա ուղեցույցը, և ժպտաց։ Նա նայեց իր ընկերներին, սեղմեց ջութակը և նվագեց մի նոր, հզոր ու հաղթական մեղեդի, որն այլևս լաց չէր լինում, այլ հնչում էր որպես խաղաղության, հույսի և շուտափույթ հանդիպման հաստատուն խոստում։