Գլուխ 9

Երբ վերադարձանք տուն, ունեինք մեկ օր համալսարան գնալուն պատրաստվելու համար: էրիկային հաջողվեց դասավորել այնպես, որ ես սովորեմ հնագույն լեզուների բաժնում: Դա ինձ անչափ ուրախացրեց: Բացի այդ, ասացի Թաբիին, որ Անին ու Էդուարդը ուսումնական տարվա ավարտին տեղափոխվելու են Քիլիս: Ընկերուհիս շատ ուրախացավ:

•           Մենք վերջապես նորմալ կսնվենք, - հայտարարեց նա:

Համալսարան գնալու օրը Թաբին լավ քողարկեց կապտուկները և մանրամասն բացատրեց ուր պիտի գնամ:

•           Եթե հանկարծ չգտնես, գրիր ինձ, - ասաց նա:

Փնչացրեցի: Ու՞մ տեղն է ինձ դրել:

•           Գրողը տանի,  - բացականչեց նա՝ նայելով իրեն հայելու մեջ, - սա ուղղակի աղետ է:

•           Կոնկրետ ի՞նչը՝ տոնայինի հաստությունը, թե՞ կապտուկների թեթև երևալը, - հետաքրքվեցի ես:

•           Երկուսն էլ: Ես պիտի շլացուցիչ լինեմ:

•           Ո՞վ էր քեզ խնդրում գրանցվել բռնցքամարտին, - ուսերս թոթվեցի:

•           Ես ուզում էի հաղթել, - ասաց նա ու քննադատող հայացք նետեց վրաս:

•           Եվ ինչպե՞ս էիր դա պատրաստվում անել առանց կապտուկների և քերծվածքների, - հեգնանքով հետաքրքրվեցի ես:

Ընկերուհիս պինդ սեղմեց շուրթերը և նորից նայեց իրեն հայելու մեջ:

•           Դե լավ, մի բան կմտածեմ, - փնթփնթաց նա, - իսկ դու, - նա շրջվեց դեպի ինձ, - երեկոյան կբացես սմբուկի խավիարը և … կծու պղպեղը:

Բացի թխվածքներից, Անին հասցրել էր դնել նաև մի քանի տարա պահածո:

•           Էլի կլինե՞ն հրահանգներ, ո՜վ տիրուհի, - քծնեցի ես:

•           Առայժմ ոչ, ո՜վ իմ ստրուկ, - պատասխանեց նա ու կատակով խփեց մեջքիս:

Փակեցի նրա հետևից դուռը և սկսեցի պատրաստվել: Ընթացքում մտա իմ բլոգը և տեսա, որ հետևորդներս անհանգստացած էին իմ բացակայությամբ: Գրեցի փոքրիկ հոդված այն մասին, թե ինչպես կարելի է սովորել լեզուները՝ հաշվի առնելով ուղեղի կառուցվածքը: Գրեթե անմիջապես եկան դասընթացներ ստեղծելու խնդրանք-մեկնաբանություններ: Նման բաներին ես չէի արձագանքում: Կամ էլ գրում էի, որ ծանրաբեռնված եմ աշխատանքով:  

Համալսարանում սովորելու համար Էրիկան մտածել էր պատրվակ, որն առավելագույնս մոտ էր իրականությանը, բայց թաքցնում էր իմ որսորդ լինելը: Բոլորն արդեն գիտեին, որ Թաբին որսորդ է, իսկ իմ ով լինելը պիտի առայժմ գաղտնի լիներ: Որսորդների հետ մարդիկ երբեմն դժվար էին կիսվում կամ չէին հիշում մանրուքները: Իսկ եթե ես ձևանամ հասարակ մարդ, ապա ուսանողները ավելի հեշտ կպատմեն` ինչ է կատարվում ուսումնական հաստատությունում: Ես դեմ չէի նման լեգենդի: Անգամ մտածել էի ինչպես բացատրել իմ ու Թաբիի ծանոթությունը:

Քիլիսի համալսարանը գտնվում էր քաղաքի կենտրոնում և ունե չորս մասնաշենք: Տարածքը իսկապես մեծ էր, քանի որ միացվել էին մի քանի համալսարաններ: Այստեղ սովորում էին ոչ միայն Քիլիսի քաղաքացիները, այլև ուսանողներ Ամրէից, Նինից և հարակից գյուղերից: Համալսարանի կողքին մեծ քաղաքային գրադարանն էր, ինչը շատ հարմար էր. դասերից հետո կարելի էր գնալ այնտեղ և հանգիստ պարապել:

Ես մտա անհրաժեշտ մասնաշենքը զանգից հետո: Եվ գրեթե միանգամից մոլորվեցի մուտքերի ու ելքերի մեջ:  Աղոտ հիշելով Թաբիի ցուցումները՝ բարձրացա երրորդ հարկ և փնտրեցի իմ կուրսի դասացուցակը: Սակայն վերջինս ոչ մի տեղ չկար: Ինչ-որ մեկն էլ չկար, որ հարցնեի: Ի վերջո կանգ առա մի լսարանի մոտ և արդեն ուզում էի թակել դուռը, երբ լսեցի, որ այնտեղ պատմության դաս էր գնում և կանգ առա լսելու:

•           Պրոֆեսոր, ասացեք խնդրեմ, աստվածների մահից հետո նրանց հոգիներ ու՞ր են գնացել, - լսեցի ես երիտասարդի ձայն, - Սպանդարամետի թագավորությու՞ն:

•           Երիտասարդ, նախ աստվածներին այդքան հեշտ չէր սպանելը, - պատասխանեց խիստ կանացի ձայնը, - իսկ երկրորդ՝ նրանք իրար սպանել են: Դրանից հետևում է, որ նրանցից յուրաքանչյուրը գիտեր մյուսի թույլ կողմը: Ստացվում է, որ նրանք անմահ էին պայմանականորեն: Ինչ վերաբերում է նրանց հոգիներին …

•           Ինչպե՞ս, ինչպե՞ս է դա հնարավոր, - ուսանողների ձայները ընդհատեցին դասախոսին:

•           Լռություն, - բարձր ձայնով ասաց պրոֆեսորը, - աստվածների կախարդանքը մեզ համար մինչև հիմա անհասկանալի է: Իհարկե, նրա մասնիկը կա յուրաքանչյուր տան մեջ: Գիտնականները և պատմաբանները փորձել են հետազոտել այս հարցը: Նրանք անց են կացրել բազմաթիվ փորձեր տարբեր ներկայացուցիչների վրա: Ցավոք, արդյունքները հիասթափեցնող էին: Առավել հավանական է այն, որ անմահության կախարդանքը ուղիղ կապված չէ այն ուժերի հետ, որոնցով նրանք կիսվել են մարդկանց հետ: Ամեն դեպքում, աստվածների մահի մեջ մեղավոր էր Վահագնը, ով խաբել էր Սպանդարամետին, թունավորել նրան և բաց թողել չարքերին:

•           Այստեղ ինչ-որ բան այն չէ, պրոֆեսոր, - ձայն հանեց նույն երիտասարդը, - եթե Վահագնը սպանել է աստվածներին, բա իրեն ո՞վ է սպանել:

•           Դա դժվար հարց է: Տարբերակները շատ են: Դրանցից մեկը. Միհրն ու Վահագնը վերջին կռվի բախվեցին և մահացու վիրավորեցին իրար: Մյուս տարբերակում՝ Վահագնը զոհվեց ուժեղ չարքերից մեկի ձեռքով:

•           Իսկ նրա սիրելի Աստղի՞կը, - հարցրեց զրնգուն աղջկական ձայն:

•           Համաձայն աղբյուների՝ նրան սպանել է վիշապը:

•           Պրոֆեսոր, իսկ ինչի՞ց գիտնականները հասկացան, որ Վահագն է բաց թողել չարքերին, - հարցրեց մեկ այլ երիտասարդ:

Լսարանով մեկ անցավ սարսափի ալիքը: Ես նույնպես լսել էի այդ տարբերակը, սակայն չէի հավատում դրան: Նախ պատմաբանները հստակ նշում են, որ Սպանդարամետի դին տեսել են բոլոր աստվածները, և վերջիններս էլ ուսումնասիրել են այն ու հայտնաբերել թույնի առկայությունը: Երկրորդն էլ՝ դին չէր մնացել ստորգետնյա թագավորությունում: Առնվազն երեք պատմական աղբյուրներ նշում են, որ Բարշամինը վառել է մոր դին, իսկ մոխիրը թաղել հողի մեջ:

Ես կարծում եմ, որ նման անհեթեթությունները տարածում են հենց Սպանդարամետի տան «ներկայացուցիչները»: Վերջին տարիներին, երբ ապստամբերի ակտիվությունը մեծացել է, նրանք նույնպես տարածում են տարօրինակ լուրեր, որ շուտով աշխարհը կփոխվի, և չարը իր գործը կանի: Իհարկե, ոչ ոք դրան չի հավատում: Սպանդարամետի իրական ներկայացուցիչներ չկան. աստվածուհին պարզապես չէր հասցրել կիսվել իր ուժով: Պատմաբանները նշում են միայն մի բան: Ըստ որոշ ակունքների՝ աստվածուհին ունեցել է քարտուղարի պես արարած՝ գրող, ով գրում էր մարդու օրերը, և երբ ինչ-որ մեկը մահանում էր, հանում էր նրա կյանքի գիրքը: Եթե մարդը իրեն վատ էր պահել, ապա գնում էր դժոխք, եթե լավ՝ դրախտ: Ասում են, գրողին կարելի է տեսնել մեռնելու պահին կամ հետո: Չգիտեմ՝ որքանով է դա ճիշտ: Ըստ իս՝ պարզապես գեղեցիկ հեքիաթ, ուրիշ ոչինչ:

Ես վեր թռա, երբ զանգը տվեց: Մի՞թե ես մի ամբողջ դասաժամ կանգնել եմ դռան տակ: Արագ հեռացա այդտեղից: Մնում էր ինձ «բռնացնեն» դեպքի վայրում:

Միջանցքները սկսեցին լցվել ուսանողներով և դասախոսներով: Գրեցի Թաբիին, որ առանց նրա գլուխ չեմ հանի: Պատկերացնում եմ՝ ինչքան կուռչի սեփական կարևորությունից, բայց, անկեղծ ասած, չէի ուզում ինչ-որ մեկին հարցնել:

•           Ախր ես քեզ ամեն ինչ մանրամասն բացատրել եմ, - մի քիչ գրգռված ասաց ընկերուհիս, երբ եկավ:

•           Խնդրում եմ, առանց դասախոսությունների, - աչքերս առաստաղին հառեցի, - առանց այդ էլ լարված եմ:

•           Գնացինք:

Նա բռնեց ձեռքս և տարավ դասացուցակների մոտ: Չեմ հասկանում, ո՞նց կարող էի չստեսնել այս հսկա տախտակը: Երևի պարզապես չէի ուզում:

Ճանապարհին բոլորն, առանց բացառության, հայացքով նայում էին Թաբիին: Հայացքները տարբեր էին՝ հարգանքից սկսած մինչև վախ: Համալսարանում կրքի դևին սպանելուց հետո բոլորը իմացան նրա որսորդ լինելու փաստի մասին: Հիմա ընկերուհիս չէր թաքցնում դաջվածքը, սակայն այլ խնդիրներ առաջ եկան: Ոչ բոլորն էին ցանկանում գործ ունենալ մի մարդու հետո, ով անմիջականորեն կապված էր շատերի սարսափների հետ: Երանի՜ իմանային՝ ինչ կատաղի գազանի է վերածվում Թաբին կռվի դաշտում:

•           Այսօր երեկոյան մենք գնում ենք մի շատ զիլ տեղ, - հանկարծ խոսեց ընկերուհիս, - առարկություններ չեն ընդունվում:

•           Եթե դա ակումբ է, ապա ոչ, - կտրուկ ասացի ես, - շատ լավ գիտես իմ վերաբերմունքը նման տեղերի մասին:

•           Լավ էլի, Սա՛թ, քեզ դուր կգա, - սկսեց համոզել Թաբին, - դա նոր ակումբ է, ամեն ինչ հսկողության տակ է, ոչ մի աննորմալ չի խցկվի այնտեղ:

•           Ոչ:

•           Սաաա՜թ, - նա նայեց ինձ կլոր, աղերսական աչքերով,- այնտեղ իրոք ապահով է: Բացի այդ, Աբելն էլ է այնտեղ աշխատում: Պատկերացրու, - նա ձայնը իջեցրեց ու շարունակեց.- նա այնտեղ պարում է:

•           Ի՞նչ, - հիմա իմ հերթն էր զարմանալու, - այսինքն՝ պարու՞մ է:

•           Շատ սովորական: Հետաքրքիր պարեր գայթակղելու համար, - ծիծաղեց նա:

Գլուխս տարուբերեցի: Ես, իհարկե, լսել եմ, որ որսորդները տարբեր նախասիրություններ ունեն, բայց որ Տիրի ներկայացուցիչը պարի ինչպես … ինչպես Անահիտի քրմուհիները, դա առաջին անգամ էր: Եթե Թաբին ասում է գայթակղիչ պարեր, ուրեմն դրանք իրոք այդպիսին են:

•           Մի րոպե, մի փորձիր շեղել ուշադրությունս, - խիստ ասացի ես ու ձեռքս քաշեցի այնպես, որ ինձ նայի, - հարցն ինչու՞մ է:

•           Դե, - շփոթվեց նա, - այնտեղ աշխատում է մի տղա, որոշակի տվյալներով՝ այսօր նրա հերթափոխն է …

•           Դա քո հերթական զո՞հն է, - հետաքրքրվեցի ես:

•           Կամաց խոսիր, - ֆշշացրեց նա՝  նայելով շուրջբոլորը:

Ես հենվեցի պատին ու քմծիծաղեցի: Մի քիչ էլ ու բարձր ձայնով կծիծաղեմ:

Թաբին իսկապես գեղեցիկ աղջիկ է: Նա հանդիպում է տարբեր տղամարդկանց եհտ և ձեռնոցների պես փոխում նրանց: Չեմ հասկանում՝ ինչու է դա անում: Նրա խոսքերով՝ մեկ գիշերվա հանդիպումները օգնում են ցրվել ծանր որսերից: Ալկոհոլը նույնպես օգնում է: Չէ, նա ալկոհոլիկ ու թեթևաբարո աղջիկ չէ: Պարզապես որսորդները օգտագործում են թուլացման տարբեր եղանակներ: Օրինակ ես լեզուներ եմ սովորում ու բլոգ վարում, իսկ իմ նախկին կոլեգան Նինից այգեգործությամբ է զբաղվում:

•           Հերիք է նայես ինձ այդպիսի հայացքով, - զայրացավ Թաբին, - մեր միջև դեռ ոչինչ չկա:

•           Եվ դու ուզում ես ուղղել այդ փաստը, - լրացրեցի ես:

•           Այո, - լուրջ պատասխանեց նա, - մենք գրեթե ամեն օր հանդիպում ենք համալսարանում և շփվում ենք դասերի շրջանակներում: Նա միակ մարդն է, ով շարունակում է հետս նորմալ խոսել … դե, գիտես, երբ իմացավ, որ որսորդ եմ: Պարզապես ինձ պետք է ավելի շատ աչքի ընկնել համալսարանից դուրս:

•           Ստացվում է, որ նա քո համակուրսեցի՞ն է: Այդ նրա՞ մասին էին խոսում մերոնք:

•           Այո, նրա մասին, - դժկամորեն պատաասխանեց նա:

•           Դե լավ, մի բորբոքվիր: Ես հարց ունեմ: Ի՞նչ կապ ունեմ ես: Ինքդ գնա ակումբ և շփվիր հետը ինչքան ուզում ես: Երրորդ ավելորդը հաստատ կխանգարի:

•           Հիմարություններ մի խոսիր: Ինձ պարզապես քո աջակցությունն է պետք:

•           Լավ, աջակցելու համար կգամ: Համ էլ կտեսնեմ՝ այդ ինչ հասարակ մահկանացու է:

•           Դու զբաղված կլինես Աբելի պարերը նայելով:

•           Բան ու գործ չունեմ, - աչքերս առաստաղին հառեցի, - ավելի լավ է տեսնեմ՝ ինչ մարդ է նոր սիրեցյալդ: Գուցե վերջապես խելքի գաս ու փեսացու …

•           Ես քեզ մի օր կսպանեմ, - զայրացավ նա ու ձեռքիս խփեց:

•           Ես էլ եմ քեզ սիրում:

Թաբին մի քանի վայրկյան ինձ նայեց ոչնչացնող հայացքով, հետո ստիպեց, որ դասացուցակս լուսանկարեմ:

•           Ստիպված երկուսով ենք գալու համալսարան: Ձեռքդ բռնած կտանեմ-կբերեմ:

Աչքերս առաստաղին հառեցի:

Հաջորդ լսարանը ավելի հեշտ գտա: Մտա մինչև զանգի տալը և տեսա երկու տղա ու երկու աղջիկ: Ես մտածում էի, որ հին լեզուների բաժնում մի քիչ ավելի շատ մարդ կտեսնեմ, բայց ոնց հասկանում եմ, երիտասարդներին այդքան էլ չեն հետաքրքրում նախապատերազմյան լեզուները:

Իհարկե, բոլորի հայացքները ինձ վրա էին գամված: Մաշկովս զգում էի, որ նրանք ուզում էին հարցակոխ անել ինձ: Սակայն մտավ տարեց դասախոսը, և հարցաքննությունը հետաձգվեց:

Պարզվեց, պրոֆեսորի ազգանունը Հայրապետյան էր: Նա կարճ տեղեկացավ, թե ով եմ ես և անցավ դասին: Պարզվեց նա դասավանդում էր հնագույն լեզվաբանություն առարկան:

Դասախոսությունը անցավ շատ ձանձրալի: Չեմ հասկանում՝ ինչու նստեցի հենց առաջին շարքում: Դասախոսը անթարթ ինձ էր նայում: Սարսափելի ուրախացա, երբ զանգը տվեց:

Հենց Հայրապետյանը դուրս եկավ, ինձ շրջապատեցին համակուրսեցիներս: Սպասվում էր թեժ ծանոթություն:

•           Ողջույն, ես Մարին եմ՝ կուրսի ավագը, - ներկայացավ միջին հասակի փոքր-ինչ թմբլիկ աղջիկը:

•           Ես Հայկն եմ, - ասաց մկանուտ դարչնագույն աչքերով տղաներից մեկը:

•           Արեն, - խոսեց մյուսը՝ բարձրահասակ և ձիգ տղան:

•           Լիդա, - ժպտաց նիհարիկ գազարագույն մազերով աղջիկը:

Բոլորի ձեռքերը սեղմեցի: Ես ծանոթներ ունեի հասարակ մարդկանց շրջանում, ովքեր իրենցից անկախ տեղեկություն էին հայտնում չարքերի վերաբերյալ: Լավ հարաբերությունները համակուրսեցիներիս հետ կօգնեն ինձ հետագա աշխատանքի մեջ:

•           Եկեք Սաթենիկի հետ էքսկուրսիա անցկացնենք, - առաջարկեց Հայկը, - ցույց տանք մեր համալսարանի տեսարժան վայրերը, ճաշարանը …

•           Դասերից հետո, - խիստ ընդհատեց նրան Մարին, - մոռացե՞լ ես, որ երկու դասախոսություն էլ ունենք:

•           Կարող ենք գնալ որևէ սրճարան, - առաջարկեց Լիդան:

•           Լավ գաղափար է, - աշխուժացավ Արենը:

Հաջորդ երկու դասը արդեն վերաբերում էին կոնկրետ լեզուներին: Ինձ համար տարօրինակ էր, որ մինչպատերազմյան Նամրայում կային այդքան շատ լեզուներ: Չնայած դրան, համալսարանում սովորելու էինք նախկինում հայտնի երկու լեզուները՝ անգլերեն և չինարեն: Իհարկե, ինձ հետաքրքրում էին բոլոր լեզուները, սակայն հասկանում էի, որ ուզենամ էլ չեմ կարող բոլորը ուսումնասիրել:  Ուրախացնում էր մի բան՝ կրթությունը բոլորի համար անվճար էր: Ես կարող էի այնքան անգամ ընդունվել համալսարան, որքան ուզեի:

Դասերի ավարտին ինձ համար մեր մասնաշենքում էքսկուրսիա անցկացրեցին: Տղաները պատմում էին համալսարանական սարսափ պատմություններ, ցույց էին տալիս, թե որտեղ պետք չի միայնակ քայլել: Ես զգում էի, որ դրանք ուղղակի հեքիաթներ են, սակայն որոշեցի գնալ այդ վայրերը ստուգելու:

Այդպիսի վայրերից մեկը հենց նկուղն էր: Աստիճանների մոտ մի քիչ երկար կանգ առանք:

•           Երբեք չգնաս այնտեղ միայնակ, - լուրջ ասաց Հայկը, - անցած տարի այստեղ մի հրեշ սպանել էր ուսանողուհու:

Ձևացրեցի, որ վախեցա: Պետք է մինչև վերջ խաղալ դերը: Կուրսեցիներս հենց դա էլ պետք էր:

•           Պատկերացնու՞մ ես, մեզ մոտ իսկական որսորդ է սովորում, - շարունակեց երիտասարդը, - հենց նա սպանեց այդ տականքին, իսկ հետո կանչեց մյուս որսորդներին: Ես ինքս եմ տեսել՝ ոնց են նրանք իջել նկուղ ու երկար ժամանակ դուրս չէին գալիս:

•           Ես լսել եմ, որ դա իսկական դև էր, - սարսափով ասաց Լիդան, - մարմնովս դող է անցնում ամեն անգամ, երբ պատկերացնում եմ, որ նա մեզ հետ նույն միջանցքներով է քայլել:

•           Ու դրանից հետո էլ ոչ մի տարօրինակ բան չի՞ պատահել, - իմիջիայլոց հարցրեցի ես:

•           Ոչ, կարծես թե ոչ, - անվստահ պատասխանեց Մարին, - և հուսով եմ, որ նման բան չի էլ կրկնվի:

Զրուցելով դուրս եկանք շինությունից և գնացինք մոտակա սրճարանը: Ծանոթությունը մի փոքր երկարեց: Ես պատմեցի նախապես հորինված լեգենդը, նրանք մի փոքր ներկայացան, ավելացրեցին ինձ ընդհանուր չաթում, պատմեցին դասախոսական կազմից: Կարծում եմ՝ դերս լավ տարա, քանի որ կուրսեցիներս այնքան բարի գտնվեցին, որ ուղեկցեցին ինձ մոտակա գրախանութ և խոստացան օգնել հարմարվելու Քիլիսում:

Երբ տուն հասա, սոցիալական մարտկոցս կարմիր լույսով էր վառվում: Կես ժամ նստած մնացի: Ուղեղս կարծես անջատվել էր ու վերաթողարկվում էր: Այդ ընթացքում համակուրսեցիներիս չաթը չէր դադարում աշխատել. Մարին ուղարկում էր բոլոր այն դասախոսությունները, որոնք բաց եմ թողել:

Որոշեցի սուրճ խմել և այդ ընթացքում նոր թեմա բացատրել բլոգում: Հարմարավետ տեղավորվեցի բազմոցին, մտա էջս և … քիչ մնաց տաք ըմպելիքը վրաս թափեի: Հետևորդներս ակցիա էին սկսել «Ստիպել Սաթենիկին դասընթացներ սկսել» խորագրով: Նրանք նպատակ էին դրել հավաքել տասը հազար ձայն և փաստի առաջ դնել ինձ: Արդեն հինգ հազար ձայն էր հավաքվել: Հետն էլ այն պարագայում, որ ակցիան սկսվել էր առավոտյան:

Աչքերիս առջև ձայները ավելանում էին: Ախր, իմ բլոգում հարյուր հազարից ավել հետևորդ կա … Որոշեցի հասկանալ՝ ով է սկսել այդ ակցիան: Պարզվեց ինչ-որ «Աստղային երկինք» անունով մեկը: Գրողը տանի, ի՞նչ դասընթացներ: Ես հազիվ աշխատանքս և ուսումս հասցնեմ: Արդեն ուզում էի գրել այդ «Աստղային երկնք»-ին, որ դադարեցնի ձայների հավաքագրումը, բայց չհասցրեցի: Հեռախոսազանգ եկավ, և գրեթե անմիջապես ականջակալը սկսեց թրթռալ:

 - Բարև ձեզ, ուսուցիչ Սաթենիկ, - լսեցի ես աղոտ ծանոթ ձայն, - ես ուսուցիչ Արեգի աշակերտն եմ:

 - Լսում եմ, - չհասկացա, թե ինչու էր ինձ զանգում:

 - Ուսուցիչը այս պահին խորհրդակցության է, իսկ ինձ թողել է, որպեսզի մոնիթորինգ անեմ: Ես  … տարօրինակ բան եմ գտել ու մտածեցի, որ միգուցե դուք կարող եք ստուգել  …

Տղան սկսեց կակազել:

• Հանգստացիր ու կարգին բացատրիր՝ ինչ է պատահել, - պահանջեցի ես:

 - Դե, քիչ առաջ տեղեկություն ստացվեց, որ մի կազմակերպությունում կին-աշխատողները շատ արագ են փոխվում:

 - Ի՞նչ նկատի ունես՝ «արագ են փոխվում»:

 - Դե, տուրիստական գործակալության տերը միայն աղջիկների է ընդունում աշխատանքի, և նրանք թողնում են աշխատավայրը մի քանի ամիս անց: Եվ էլի մի քանի ամիս անց պարզվում է, որ նրանք հղի են:

Մի քիչ թուլացա:

 - Չե՞ս մտածել, որ այդ գործակալության տերը պարզապես կնամոլ է:

 - Ես էլ այդպես մտածեցի, բայց հետո կարդացի, որ այդ աղջիկներից մեկը կիսամարդ-կիսաչարք է ունեցել …

• Թուհ…

Պատահում է, որ չարքը սեռական կապի մեջ է մտնում սովորական մարդկանց հետ և արդյունքում ծնվում են նման … արարածներ: Վերջիններս չունեն իրենց հրեշ-ծնողի ուժից, և առավել հաճախ գերադասում են մարդկային էությունը: Այդպիսիններին ձեռք չենք տալիս, եթե վնաս չեն հասցնում: Սակայն չարք-ծնողին վերացնում ենք:

 - Թելադրիր հասցեն, - ասացի ես:

Տղան թելադրեց և նշեց, որ այնտեղ հիմա պահանջվում է աշխատակցուհի:

 - Շատ լավ, կգնամ, - ասացի ես, - երբ Արեգը գա, ասա, թող քեզ հետ միասին հսկի:

 - Իհարկե:

Առանց ժամանակ կորցնելու որոշեցի զանգահարել այդ գործակալությունը: Հեռախոսահամարը աշակերտը ուղարկել էր:

 - Ալլո, - լսեցի տղամարդու ձայն:

 - Բարև Ձեզ, Դուք հայտարարություն էիք տվել, որ Ձեզ պետք է ադմինիստրատոր: Աշխատատեղը դեռևս թափու՞ր է:

 - Այո-այո, այն թափուր է, - աշխուժացավ նա, - եթե հարմար է, կարող եք հենց հիմա էլ մոտենալ հարցազրույցի: Հասցեն գիտե՞ք:

• Այո, տեսել եմ հայտարարության մեջ:

 - Շատ լավ, ուրեմն սպասում եմ ձեզ:

Տղամարդը անմիջապես անջատեց հեռախոսը: Անգամ ցտեսություն չհասցրեցի ասել: Դե լավ, կարևոր չէ: Վեր կացա ու զննեցի աղքատիկ զգեստապահարանս: Ես գերադասում էի մուգ գույնի հագուստ, այդ իսկ պատճառով, մեծագույն դժվարությամբ գտա հարցազրույցի համար քիչ թե շատ հարմար հագուստ: Խիստ կարևոր էր նաև, որ այդ հագուստին հնարավոր լիներ ամրացնել տեսախցիկը: Մոտ քսան րոպե տանջվելուց հետո կարողացա համադրել ամեն ինչը:

Հերթը հասավ օծանակին: Ես գրեթե այն չեմ օգտագործում: Վատն այն էր, որ պետք էր տիպիկ քիլիսյան աղջկա տպավորություն թողնել: Ստիպված քրքրեցի Թաբիի ստրատեգիկ պահուստը ու ամեն ինչից քիչ-քիչ քսեցի: Երբ հայելու մեջ նայեցի, ինձ թվաց ծաղրածու լինեմ, բայց Քիլիսում այսպես էին անում …

Տուրիստական գործակալության գրասենյակը գտնվում էր Քիլիսի շուկաներից մեկից քիչ հեռու: Ինձնից պահանջվեց մի քանի րոպե, որպեսզի թերահավատորեն զննեմ քրքրված ցուցանակը և դուռը, որը կարծես նախապատերազմյան ժամանակից լիներ: Այնպիսի տպավորություն էր, կարծես այդ տարածքը անցել էր ջրհեղեղի, հրդեհի և երկրաշարժի միջով միաժամանակ: Չեմ հասկանում, թե ինչու աղջիկները չնկատելու են տալիս նման կարմիր դրոշակները:

Խորը շունչ քաշեցի և հրեցի դուռը:

Ներսում վիճակը նույնպես լավ չէր: Հատակին հին փայտյա տախտակներ էին՝ տեղ-տեղ ներկի հետքերով: Պատերը հավանաբար նախկինում սպիտակ էին, իսկ հիմա կեղտոտ մոխրագույն: Չնայած երկու պատուհաններին, լուսավորվածությունը վատն էր, դրա համար լրացուցիչ լույս էր վառված: Պատի մոտ դրված էր սեղան, որի վրա կար համակարգիչ, կիսադատարկ բաժակ սուրճով և կոնֆետների թղթեր: Համակարգչի դիմաց նստած էր մի աղջիկ: Նա մեխանիկորեն ինչ-որ բան էր հավաքում ստեղնաշարի վրա և կարծես չնկատեց էլ մտնելս: Նրա կողքին ևս մեկ դուռ կար՝ նույնպես հին, վերջին շնչի վրա:

Այստեղ հաստատ ինչ-որ բան այն չէ: Եվ խոսքը տարածքի վատ վիճակի մասին չէ: Փոքրիկ մանրուքները չէին ուզում տեղավորվել մեկ ամբողջական պատկերի մեջ: Աննկատ դիպա սրի բռնակին և զգացի, որ այն փոքր-ինչ տաքացել է: Կախարդանքը նույնպես ակտիվացավ, իսկ դա նշանակում է, որ այստեղ իսկապես ինչ-որ բան այն չէ:

Մոտեցա աղջկան և հազացի: Նա դադարեցրեց գործը  և նայեց ինձ ապակյա հայացքով:  

 - Բարև Ձեզ, - ասացի, - ես հայտարարությամբ եմ եկել:

 - Սպասեք այստեղ, - խոսեց նա և վեր կացավ:

Ես զարամացա: Հետս կարծես ռոբոտ խոսեր: Դա նորմալ չէր: Ուշ մտածեցի, որ կարելի էր ակտիվացնել կախարդական տեսողությունս: Լավ, կզբաղվեմ նրանով մի փոքր ուշ:

Աղջիկը վերադարձավ մեկ րոպե անց և ժեստով հրավիրեց ներս մտնել: Հետևեցի նրան:

Երկրորդ սենյակը աշխատասենյակ էր, բայց տարօրինակ աշխատասենյակ: Կահույքից միայն հին պահարանն էր, սեղան համակարգչով և մի քանի թղթապանակով, մեծ բազմոց  և …վերջ: Պատուհան էլ չկար: Ես չէի պատկերացնում ինչպես կարելի էր դիմանալ այստեղ տոթ եղանակին առանց օդորակիչի:

Պատուհանի մոտ կանգնած էր երեսունից քառասուն տարեկան տղամարդ: Արտաքնապես սովորական մարդ էր, բայց այն, թե ինչպես ինձ ժպտաց, զգոնացրեց:

 - Եվա, այսօրվա համար դու ազատ ես, - ասաց նա, հետո նայեց ինձ ու շարունակեց. – կներեք, մենք տեղափոխվում ենք, դրա համար այս պահին լավ պայմաններ չունենք: Նստեք բազմոցին: Կարող եմ միայն դա առաջարկել:

Գլխով արեցի ու նստեցի: Աղջիկը՝ Եվան, գնաց՝ փակելով իր ետևից դուռը:

 - Այսօր շատ հարցազրույցներ եմ ունեցել, - ասաց տղամարդը, - հուսով եմ դեմ չեք լինի, եթե զրուցելու ընթացքում թեյ խմեմ: Գուցե դու՞ք էլ ցանկանանք:

 - Ոչ, շնորհակալություն, - հրաժարվեցի ես, - եկեք անմիջապես գործի անցնենք:

 - Բարի: Պատմեք ձեր աշխատանքային փորձի և կրթության մասին:

Քիչ մնաց քծնեի: Ո՞նց կարող էի մոռանալ գործատուների սիրելի հարցերի մասին: Լավ էր, որ նախապես լեգենդ էի մտածել, և հիմա հանգիստ կարող էի պատմել այն: Նա չներկայացավ: Արդյոք դա ինչ-որ նշանակություն ուներ թե ոչ՝ չգիտեի, բայց նրա կպչուն հայացքները հնարավոր չէր չնկատել:

Երբ ավարտեցի, նա մի կողմ դրեց բաժակը և ասաց.

 - Դուք մեզ հարմար եք: Կներեք, անգամ ձեր անունը չհարցրեցի …

• Սաթենիկ, - ներկայացա ես:

 - Հիասքանչ անուն է, ինչպես թագուհու:

Նա վեր կացավ, մոտեցավ պահարանին և հանեց ինչ-որ երկար փայտիկներ: Հետո վառեց դրանք և դրեց բաժակի մեջ: Սենյակը սկսեց լցվել բուրումնավետ հոտով: Չկարողացա որոշել, թե ինչ էր, սակայն բուրմունքը հաճելի էր, այնքան հաճելի, որ սիրտս սկսեց խառնել: Գլուխս լցվեց մառախուղով: Մտքերը խխունջների պես էին հոսում: Սուր զգացողություն եկավ հենց հիմա պառկել և քնել: Կամքի ուժով դիմադրում էի դրան: Միակ միտքը, որ մնաց՝ այստեղ ինչ-որ բան այն չէ:

Տղամարդը մոտեցավ  և նստեց կողքիս: Նա սկսեց շոյել մազերս, այտերս, հետո ձեռքերը իջան ներքև պարանոցով դեպի կրծքավանդակս: Նա սեղմեց ձախ կուրծքը մի ձեռքով, իսկ մյուսը սահեց դեպի տաբատը: Ընդ որում նա համառորեն փորձում էր ինձ պառկեցնել բազմոցին:

Հենց այդ պահին կախարդանքը եռաց արյանս մեջ: Սրի բռնակը այնպես էր տաքացել, որ վառում էր գործվածքի վրայից: Մառախուղը գլխումս ցրվեց, և ես հասկացա ում հետ գործ ունեմ:

Տղամարդը գրեթե պառկեցրել էր ինձ բազմոցին: Ես աննկատ դիպա բռնակին և շշնջացի.

 - Թող անտեսանելին դառնա տեսանելի:

Դևը, ավելի ճիշտ՝ կրքի դևը, տարակուսանքով ինձ նայեց: Ես մի կողմ հրեցի նրան և ոտքի ելա՝ ձեռքումս պահելով  կանաչավուն լույսով վառվող սուրը:

 - Հիմա կարող ես ցույց տալ քո իրական կերպարը, - սառը ասացի ես:

Չարքը զարմացավ, բայց հետո չար ժպտաց:

 - Հը՜մ, - խոսեց նա, - ստացվում է բախտս այնքան է բերել, որ հենց որսորդ է եկել մոտս: Հետաքրքիր է: Մենք լավ կզվարճանանք:

Նա սկսեց կերպարանափոխվել: Դեմքը փոխվեց, հայտնվեցին սուր ատամները, մարմինը պատվեց մազերով:

 - Դև, - զզվանքով ասացի ես:

• Դու ուրիշի՞ն էիր սպասում, - հռհռաց նա՝ փայլեցնելով ալ-կարմիր աչքերը:

 - Ի՞նչ գործ ունես այստեղ, - խիստ հարցրեցի ես:

Չարքը բարձր ծիծաղեց:

 - Ես կարող եմ լինել այնտեղ, որտեղ կուզեմ, և ոչ ոք ինձ չի կարող արգելել, - ասաց նա, - իմ հովանավորները բավականին ուժեղ են …

Ստում է: Բոլոր տականքներն էլ ստում են:

 - Իսկ քեզ հետ մենք հիմա լավ կզվարճանանք, - շարունակեց նա, - ես բոլորին կպատմեմ սրա մասին, որ օրինակ վերցնեն:

Նա հարձակվեց առաջինը: Ես հասցրեցի մի կողմ ցատկել ու հարվածել սրով: Չարքը կատաղեց և ամբողջ ուժով հետ շպրտեց ինձ պատին: Ցավոտ բախվեցի պատին ու մի պահ կորցրեցի կողմորոշումս: Դևը օգտվեց դրանից, բռնեց կոկորդիցս ու սեղմեց պատին: Ես զգում էի նրա բերանից եկող գարշահոտությունը:

 - Դե ինչ, խաղա՞նք, - քմծիծաղեց նա:

Ես հարվածեցի նրան գոտկատեղից ներքև: Սուրը ընկած էր հատակին և ես հասցրեցի գոռալ.

 - Խփիր հինգ անգամ:

Զենքը թրթռաց՝ ստանալով հրահանգը: Հաջորդ ակնթարթին դևն սկսեց ստանալ հարվածներ: Նա ոռնաց և թուլացրեց ձեռքը, ինչից էլ ես օգտվեցի: Հարվածեցի դեմքին և հրեցի դեպի սուրը: Հասցրեցի շունչ քաշել և հաջորդ պահին բռնել սուրը: Դևը լուրջ վիրավորվել էր, բայց դա նրան ավելի կատաղեցրեց: Ավելի հարմարավետ բռնեցի սուրը և հարձակվեցի: Հրեշը վերջին պահին խույս տվեց: Ճիշտ է, ոչ այնքան արագ և ճարպիկ, սուրը մի փոքր քերծեց նրան: Ես չդանդաղեցրի տեմպը և շարունակեցի հարձակվել: Դևը ոռնաց սարսափելի ձայնով և նորից շպրտեց ինձ պատին: Այս անգամ գլուխս ուժեղ ցավաց, և ես դանդաղ սահեցի ցած: Աչքերիս առաջ կայծեր էին թռչկոտում, կողմորոշումս կրկին խախտվել էր:

Ականջակալս թրթռաց և ավտոմատ միացավ:

 - Սաթենիկ, - լսեցի Արեգի տագնապահար ձայնը:

Լավ է, որ որսին հետևում է հաքերը: Նրա աշակերտը դեռ երեխա է, հաստատ ոչ մի ռացիոնալ բան չի կարող ձեռնարկել: Չնայած, Արեգն էլ ոչինչ չի կարող այնտեղից անել:

Ես չհասցրեցի ինչ-որ բան պատասխանել: Դևը կրկին բռնեց կոկորդիցս և նետեց բազմոցի վրա:

 - Վերջ, տականք, - ֆշշացրեց նա, - ողորմություն չի լինի:

Մի ձեռքով սկսեց խեղդել, իսկ մյուսով պատռում էր հագուստս: Ես ուղղակի խռռացնում էի անզորությունից: Անգամ չէի կարող հրաման տալ սրին: Կախարդանքը արյանս մեջ եռում էր, դաջվածքը վառվում էր կանաչավուն գույնով: Ես փորձեցի նորից հարվածել գոտկատեղից ներքև, սակայն այդ սրիկան հոգացել էր դրա մասին և ամբողջ մարմնով գամել էր տեղում:

 - Սաթենիկ, Աբելն ու Տրդատը գրեթե հասել են: Դիմացիր, խնդրում եմ:

Զարմանում եմ՝ ոնց է ականջակալը մնացել տեղում: Սակայն ուրախացա՝ լսելով, որ ինչ-որ մեկը գալիս է օգնության: Ճիշտ է, չգիտեմ՝ կկարողանամ դիմանալ մինչև նրանց գալը, թե ոչ … Ձևացրեցի, որ թուլացել եմ և գիտակցությունս կորցրել եմ: Դևը ուրախությունից թուլացրեց ձեռքը կոկորդիս՝ պատրաստվելով իր կեղտոտ ցանկության բավարարմանը: Հենց այդ պահին շշնջացի.

 - Հարվածիր տաս անգամ:

Սուրը կենդանացավ և հարձակվեց հրեշի վրա: Վերջինս ոռնաց և իջավ վրայիցս: Մի կերպ վեր կացա: Աչքերիս առաջ դեռ կայծեր էին գնում, բայց ժամանակ չկար վնասվածքների մասին մտածելու: Առանց սպասելու, որ սուրը վերջին անգամ խփի, բռնեցի բռնակը և հարվածեցի ուղիղ սրտին: Դևը չհասկացավ անգամ ինչ կատարվեց: Մի պահ նայեց ինձ ապակյա հայացքով և հետո ընկավ հատակին: Իսկ հետո … հետո ես կարծես անջատեցի մտքերս ու կատաղորեն սկսեցի մասնատել նրան՝ առանց զսպելու զգացմունքներս: Կանգ առա միայն այն ժամանակ, երբ լսեցի մուտքի դռան ձայնը:

Նստեցի բազմոցին և սուրը դրեցի կողքիս: Արեգը ինչ-որ բաներ էր ասում ականջակալով, սակայն չհասցրեցի պատասխանել: Սենյակ մտան Աբելն ու Տրդատը: Երկուսի ձեռքին էլ ակտիվացրած սրեր էին: Պահանջվեց մի քանի վայրկյան, որպեսզի գնահատեն իրավիճակը:

 - Արեգը, անջատիր կապը, - ասաց Տրդատը, - Սաթենիկը այստեղ է … հա-հա, ողջ է: Հետո կկապնվեմ հետդ:

Նրանք նրբանկատորեն շրջվեցին, և ես հիշեցի հագուստիս մասին: Ավելի ճիշտ՝ հագուստիս բացակայության մասին: Այդ տականքը ինձ գրեթե մերկ էր թողել:

 - Հը՜մ, Ասլանյան, ես հիմա բաճկոնս կտամ, - ասաց Աբելը, - խոստանում եմ չնայել:

Նա հանեց սպորտային բաճկոնը և, առանց հետ նայելու մեկնեց ինձ: Արագ հագա այն: Ոչ մի րոպե չէի ուզում մնալ այստեղ:

 - Կարող եք շրջվել, - ասացի ես խռպոտ ձայնով:

Նրանք շրջվեցին: Աբելը ուշադիր դեմքիս էր նայում, կարծես ուզում էր հասկանալ աղետի չափը:

 - Ես այստեղ ամեն ինչ կավարտեմ, - ասաց Տրդատը, - Աբելը քեզ տուն կտանի:

 - Ես վերցրել եմ Էրիկայի մեքենան, - հավելեց Աբելը, - այնպես որ, ոչ ոք չի տեսնի քո էպիկ կերպարը:

 - Սրա մոտ մի աղջիկ էր աշխատում, անունը Եվա, - ձայնս դեռ խռպոտ էր, կարծես հարյուր տարվա ծխող լինեի, - հավանաբար նա կախարդանքի տակ է:

 - Կգտնենք, - խոստացավ Տրդատը, - Արեգը հիմա ակտիվ զբաղված է այստեղի բոլոր աշխատողներին փնտրելով ու … աշակերտին դասախոսություններ կարդալով:

Աբելը քմծիծաղեց ու աչքով արեց: Նրա ասածը դանդաղ տեղ հասավ: Ճիշտ է, Արեգի աշակերտն էր ինձ խնդրել, որ ստուգեմ հասցեն: Բայց նա չէր կարող իմանալ, որ այնտեղ դև է գործում: Այսինքն՝ հմուտ հաքերը գլխի կընկեր, սակայն նա դեռ սկսնակ էր և կարող էր չիմանալ, որ դևերի հետ կռվելիս գնում են երկու-երեք հոգով: Սա ուղղակի հրաշք է, որ կարողացա միայնակ կրքի դևի հախից գալ:

 - Երեխան մեղավոր չի, - փնթփնթացի ես:

 - Երեխան մեղավոր է այնքանով, որ առանց իր ուսուցչի ասելու քեզ վտանգավոր տեղ է ուղարկում, - կոշտ ասաց Տրդատը, - այնպես որ Արեգը ճիշտ է անում: Իսկ հիմա գնա տուն ու բուժվիր:

Ուզում էի գնալ բազա ու ասել Արեգին, որ խիստ չլինի, սակայն հասկացա, որ ի վիճակի չեմ: Աբելը զգուշորեն գրկեց ուսերիցս և դուրս բերեց սենյակից: Նա կանգնեցրել էր մեքենան այնպես, որ ես կարողացա շատ արագ նստել՝ առանց ավելորդ ուշադրություն գրավելու: Ներսում սրի սայրի ապակատիվացման կախարդանքը ասացի ու ամուր սեղմեցի այն:

 - Վնասվածքներ ունե՞ս, - հարցրեց Աբելը՝ վարորդի նստատեղից նայելով հայելու մեջ:

 - Լուրջ չունեմ, - ավստահ պատասխանեցի ես:

 - Գուցե բժշկի՞ գնանք, - առաջարկեց նա:

 - Չէ, ուզում եմ  … ուզում եմ լվացվել:

Աբելը հասկացող հայացք նետեց վրաս և ոչինչ չպատասխանեց: Նա հասցրեց ինձ մինչև շքամուտքը և հսկեց, որ մտնեմ տուն:

 - Ասլանյան, դու այսօր, իրոք, լուրջ գործ արեցիր, - ասաց նա վերջում, - բայց չմտածես, որ միայնակ կարող ես նույնը կրկնել: Դևերի հարցում միայն համագործակցությունն է փրկում: