Գլուխ 13

Առավոտյան հեռախոսս հիշեցրեց, որ այսօր հոգեբանի մոտ գնալու օրն է: Այցը գրացնված էր երեկոյան, և ես մտածեցի, որ կարելի է Ալվարդի տուն էլ գնալ սեանսից հետո: Իսկ մինչ այդ պիտի գնամ համալսարան և գնեմ Բլիթի համար անհրաժեշտ իրերը:

Նախաճաշի համար պատրաստեցի լոլիկով ձվածեղ հին-քիլիսյան բաղադրատոմսով: Թաբին արթնացավ հոտերից:

 - Վա՜խ, ինչ բուրմունք է, - բացականչեց նա՝ մտնելով խոհանոց ու նայելով գցած սեղանին, - ոնց որ ընտանիքի մայրը լինես:

 - Ընտանիքի մայր, - փնչացրեցի ես, - իսկ դու ինչ է, երեխա՞ս ես: Նստիր սեղանի շուրջ:

 - Ասում եմ էլի՝ ընտանիքի մայր, - ծաղրեց ընկերուհիս, իսկ հետո ծիծաղեց, երբ ձեռքին հարվածեցի:

 - Այսօր ինձ չսպասես, - շարունակեց նա, - դասերից հետո գնալու եմ մոնիթորինգի: Միայն աղաչում եմ անջատիր քո չարքեր գտնելու սարքը: Երրորդ անգամ կարող  է բախտդ չբերել:

 - Դու ինձ վիրավորում ես, - կեղծ վիրավորվեցի ես:

 - Ես չեմ ասում, որ հախներից չես գա, բայց փարիի ու դևի դեպքում ավելի լավ է մեկի հետ լինես: Գիտե՞ս ինչ: Ականջակալները դիր ու միշտ կապի մեջ եղիր Արեգի հետ: Եթե ինչ-որ կասկածելի բան տեսնես, միանգամից կապնվիր նրա եհտ:

 - Դևից հետո ես գրեթե չեմ հանում դրանք: Անգամ հմայիլներն եմ հետս քարշ տալիս:

 - Ապրես:

Նախաճաշից հետո զբոսնեցի Բլիթի հետ և վազեցի համալսարան: Իհարկե, համակուրսեցիներս շրջապատեցին ինձ և հարցերի տարափ տեղացին:

 - Ժողովուրդ, ամեն ինչ կարգին է, - վստահեցրեցի նրանց, - գերհոգնածություն կար, հիմա ամեն ինչ լավ է: Հանգստացա ու կարող եմ անցնել գործի:

 - Ուրեմն այսօր կգնանք սրճարան, - ասաց Լիդան:

 - Ինչ-որ պատճա՞ռ կա, - հետաքրքրվեցի ես:

 - Մի՞թե սրճարան գնալու համար պիտի պատճառ լինի, - զարմացավ Հայկը, - բայց եթե քեզ պատճառ է պետք, կարող ենք նշել քո վերադարձը:

Բոլորը համաձայնեցին դրա հետ: Ես էլ չկարողացա առարկել:

Դասերը լավ անցան: Դասախոսները ահագին առաջադրանքներ տվեցին, և ես հասկացա, որ ստիպված եմ ազատ օրերին այդ ամենը անել:

Սրճարանից հետո գնացի կենդանիների համար նախատեսված խանութ: Խորհրդատուն օգնեց ընտրել բոլոր անհրաժեշտ իրերն ու սնունդը:

Երբ տուն եկա, Բլիթը դիմավորեց ինձ դռան մոտ: Հազիվ էի հասցրել դնել տոպրակները, նա սկսեց ցատկոտալ շուրջս և քսմսվել տաբատիս:

 - Կներես, - ասացի բարձրաձայն, - քեզ այնպիսի տեր է բաժին  ընկել, որ գրեթե տանը չի լինում: Ես պիտի վատ արարածների սպանեմ, սովորեմ, դասընթացներ անեմ … Բայց դու չմտածես, մենք անպայման իրար հետ կզբոսնենք ու կխաղանք առավոտյան և երեկոյան: Ու ազատ ժամանակս էլ հետդ անց կկացնեմ, լա՞վ:

Ծնկների վրա իջա ու շոյեցի նրա գլուխը: Շունը լիզեց քիթս:

 - Քեզ համար համովիկներ եմ գնել: Հիմա ամանով ջուր և ուտելիք կթողնեմ, որ սոված չմնաս, իսկ երեկոյան համեղ ոսկորով կհյուրասիրեմ:

Ես ինձ տարօրինակ էի զգում՝ խոսելով շան հետ: Մինչև հիմա չեմ հասկանում ինչ ցեղատեսակ է նա: Փնտրել եմ համացանցում, նայել տարբեր նկարներ և ի վերջո եկել այն եզրակացության, որ Բլիթը նոր տեսակի շուն է: Ճիշտ է, դա չի բացատրում այն, թե ինչպես է հայտնվել շուկայում, բայց ոչինչ: Կարևոր է, որ տանիքի տակ կապրի, լավ կսնվի և կվայելի կյանքը:

Ամեն ինչ տեղավորելուց հետո զանգահարեցի Ալվարդին և պայմանավորվեցի առաջին դասի մասին:

 - Ես կուղարկեմ վարորդին այնտեղ, որտեղ կասեք, - վստահեցրեց նա ինձ:

 - Հասցեն մի փոքր ուշ կուղարկեմ ձեզ, - ասացի ես:

Պետք է շատ զգուշորեն իմանալ, թե որտեղից է նա բերում ապրանքը: Արեգը դեռ չի զանգահարել, հավանաբար անալիզը պատրաստ չէ: Սակայն լրացուցիչ ինֆորմացիան օգտակար կլինի:

Անելիքներիս ցանկի հաջորդ կետը հոգեբանն էր: Որքան մոտենում էր ժամը, այնքան կասկածում էի՝ արդյո՞ք ճիշտ եմ անում այնտեղ գնալով: Գուցե ամեն ինչ չեղարկեմ և հանգստացնողնե՞ր խմեմ: Մյուս կողմից ինչքա՞ն կարելի է խմել դրանք: Նրանք օգնում են, բայց կարճ ժամանակով: Իսկ ինձ հարկավոր է մեկընդմիշտ ազատվել վերջին տարվա իրադարձությունների հետևանքներից: Գոնե մինչև Անիի ու Էդուարդի գալը: Գարիկի հարցն էլ մնաց օդում: Չգիտեմ արդյոք Առաջինները կարողացել են ազդել նրա վրա, սակայն վերջին օրերին չէի տեսնում նրա շներից և ոչ մեկին:  

Պատրաստվեցի և գնացի հոգեբանի հասցեով: Այն գտնվում էր բիզնես կենտրոնի իններորդ հարկում: Մուտքի մոտ անցակետ կար: Հսկիչը ցանկով ստուգեց անունս և միայն դրանից հետո թույլ տվեց անցնել: Չնայած երեկո էր, սակայն լիքը մարդ կար: Կոստյումներով կանայք և տղամարդիկ խոսում էին հեռախոսներով, քննարկում պայմանագրեր, ճշտում հարցեր: Ողջ տարածքը լուսավոր էր ոչ միայն պատերի գույնից, այլև ահռելի պատուհանների շնորհիվ: Ամենուրեք տնային բույսեր էին:

Գնացի դեպի վերելակը և սեղմեցի իննի կոճակը: Մինչ այն սլանում էր վերև, մտքումս կրկնում էի ինչ պիտի ասեմ և ինչ վարքագիծ դրսևորեմ: Սակայն ես ոչ մի պատրանքներ չունեի: Հոգեբանը հեշտությամբ կհասկանա ամեն ինչ, որքան էլ որ ձևական լինեմ և ինչ էլ ասեմ: Նրա կայքում շատերն էին ասում, որ բարձր կարգի մասնագետ էր:

Վերելակը կանգ առավ: Ես դուրս եկա ընդարձակ միջանցք՝ լիքը աշխատասենյակներով: Սկսեցի կարդալ դրանց կողքը կախված ցուցանակները և շուտով գտա այն, ինչ փնտրում էի: «Լիլիթ Ավետիսյան, հոգեբան»: Խորը շունչ քաշեցի և թակեցի:

 - Այո-այո, մտեք, - լսեցի երգեցիկ ձայն:

Բացեցի դուռը և մտա: Պարզվեց, որ հայտնվեցի ընդունարանում: Ոչ մեծ սեղանի շուրջ նստած էր գեղեցկադեմ աղջիկ բեյջիկով՝ Ալինա, քարտուղար: Չնայած խիստ կոստյումին՝ բարի ժպտում էր:

 - Բարի երեկո, - ասաց նա, - դուք հավանաբար Սաթենիկ Ասլանյա՞նն եք:

 - Բարև Ձեզ, այո, - պատասխանեցի ես:

 - Մեկ րոպե սպասեք, ես տեղեկացնեմ Լիլիթին:

Նա նրբագեղորեն վեր կացավ և գնաց հարևան սենյակը: Ես էլ սկսեցի զննել տարածքը: Ինձ զարմացրեցին մեջբերում-նկարները, որոնք փակցված էին պատերին:

«Խելքի արի: Կյանքը մեկն է, իսկ սխալների համար ողջ կյանքդ ես վճարելու»:

«Հաճույքը կարճ ակնթարթ է, որի համար վճարելու ես հավիտյան»:

Սրանք ի՞նչ «ոգեշնչող» խոսքեր են: Սա հաստա՞տ հոգեբանի աշխատասենյակն է, թե՞ քրմերինը: Ոնց որ կրոնական մեջբերումներ լինեն …

Քարտուղարուհին հետ եկավ:

 - Լիլիթը սպասում է Ձեզ, - հայտնեց նա՝ մի կողմ քաշվելով:

Ներս մտա: Դուռը կտրուկ փակվեց հետևիցս:

Աշխատասենյակում միջավայրը այն չէր, ինչ պատկերացնում էի: Սև գույնի վարագույրը ծածկում էր պատուհանը: Ամենուրեք մոմեր էին վառված, հիմնականում կարմիր, սպիտակ և սև գույների: Պատուհանի մոտ տեսա ագռավի խրտվիլակ: Պատերին կախված էին նկար-մեջբերումներ՝ շատ նման նրանց, որ տեսա ընդունարանում: Կահույքը սովորական էր, միայն թե մուգ գույների մեջ: Օդում զգացվում էր ցիտրուսների թույլ բուրմունքը:

Ինձ լավ չզգացի: Համենայն դեպս դիմեցի որսորդի ուժին՝ միգուցե այստեղ չա՞րք կա: Բայց ոչ, ուժը լռում էր, ինչպես նաև լռում էին բոլոր հմայիլները: Գրողը տանի, ի՞նչ է այստեղ կատարվում:

Բազկաթոռից վեր կացավ մի կին՝ սև հագուստով: Նրա շրթունքները ալ-կարմիր էին իբր գերհասած լոլիկ լինեին: Սև աչքերը փայլում են անբնական կրակով: Սուր դիմագծերը և վառ կոսմետիկան դարձնում էին նրա հայացքը գիշատիչ: Կինը ինձ նայեց և հարցրեց.

 - Որսո՞րդ ես:

 - Ա-այո, - ապշեցի ես, -որտեղից …

 - Ես հոտառություն ունեմ, - կարճ պատասխանեց նա, - նստիր բազմոցին:

Հլուհնազանդ նստեցի: Այնպիսի տպավորություն էր, կարծես մարմինս կաթվածահար է եղել: Չէր ստացվում նորմալ շարժվել: Այսպիսի զգացողություն էլի զգացել եմ, երբ հանդիպել եմ Առաջինների հետ: Չնայած չէ, հիմա սա ավելի սուր է զգացվում, քան այն ժամանակ:

 - Ի՞նչ է բերել քեզ ինձ մոտ, որսորդ, - հարցրեց կինը՝ Լիլիթը, - հաշվի առ, դու պիտի պատմես ինձ ԱՄԵՆ ԻՆՉ, հակառակ դեպքում չեմ կարողանա քեզ օգնել:

Չգիտեմ՝ հետս ինչ կատարվեց, բայց ես սկսեցի պատմել ամենը՝ սկսած ծնողներիս մահից մինչև այսօրվա խնդիրները: Հատուկ շեշտը դրեցի սարսափ երազների վրա, որոնք գրեթե ամեն գիշեր տանջում էին:

Լիլիթը ուշադիր լսում էր, չէր ընդհատում, հարցեր չէր տալիս և ոչ մի ձևով չէր արձագանքում: Երբ ավարտեցի, ասաց.

 - Ես գիտեմ՝ ինչ խնդիրներ ունես: Դու չես լուծել բոլոր հարցերը անցյալի հետ և կառչում ես նրանից՝ մոռանալով ապրել ներկայում:

Չեմ հասկանում ինչ կապ ունի անցյալը, եթե սարսափ երազները սկսել են տանջել վերջին մեկ տարվա ընթացքում:

 - Ի՞նչ եք ուզում ասել, - մռայլվեցի ես, - նկատի ունեք ծնողներիս մա՞հը:

 - Ոչ միայն, - պատասխանեց նա՝ արտահայտիչ նայելով ինձ, - ըստ քո պատմածի՝ դու գրեթե չես հիշում կյանքը մինչև վեցը տարեկանը: Ավտովթարը հիշում ես, բայց մանրամասները՝ ոչ:

 - Բայց դա նորմալ է չհիշել այն, ինչ սթրես է առաջացրել, - առարկեցի ես:

 - Ոչ, նորմալ չէ, հաշվի առնելով այն, որ դու արդեն աշխատել ես հոգեբանի հետ՝ համաձայն քո հարցաթերթիկի: Դու արդեն պիտի ամեն ինչ հիշեիր, անցած լինեիր այդ ցավի միջով և ազատված լինեիր, սակայն դու դա չես արել կամ էլ քեզ ճիշտ ձևով չեն օգնել:

 - Այսինքն՝ ուզում եք ասել, որ սարսափները կապված են անցյալիս հե՞տ, - ճշտեցի ես, - և կապ չունի այն, որ … տեղի է ունեցել մրցումների՞ն:

Նա վեր կացավ և դանդաղ մոտեցավ վարագույրով փակված պատուհանին:

 - Մեծամասամբ՝ այո, - պատասխանեց նա, - այն, ինչով անցել ես մրցումներին, անշուշտ ավելացրել է քո եղած ցավը: Սակայն այն, ինչ խնդիրներ ունես հիմա, գալիս է անցյալից: Մարդիկ չեն էլ գիտակցում, թե ինչքան է այն ազդում և պահում նրանց, մինչև չեն բախվում զգալի անհարմարության հետ ներկայում: Մանկության տրավմա, աշխատանք, լիքը պարտականությունները արել են իրենց գործը: Դու քո իրական էությունը խորը պահել ես:

 - Ինչի՞ մասին եք խոսում, - մռայլվեցի ես, - ես այնպիսին եմ, ինչպիսին կամ:

 - Ոչ, դու այդպիսին չես: Քո իրական «ես»-ը մնացել է մանկությունում:

 - Եվ դա ազդում է իմ ներկայիս սարսափների վրա՞:

 - Այո: Անցյալի բեռից ազատվելու համար անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչպես է այն պահում քեզ: Դու ասացիր, որ ավտովթարը պատահական չէ՞ր:

 - Դե … ինձ թվաց, որ հայրիկը ինչ-որ բան տեսավ ճանապարհին, - անվստահ ասացի ես, - ես անձամբ բան չեմ տեսել:

 - Կամ էլ գերադասել ես մոռանալ, - ավելացրեց Լիլիթը՝ շրջվելով դեպի ինձ, - քեզ պետք է հասկանալ, թե ինչ է տեղի ունեցել քսան տարի առաջ:

 - Բայց… ո՞նց:

 -  Իսկ դա արդեն դու պիտի մտածես: Ես քեզ հուշում տվեցի՝ անցյալ: Այնտեղից են ձգվում քո բոլոր սարսափները և տագնապային խանգարումները: Ես իհարկե կօգնեմ քեզ դրանցից ազատվել, որպեսզի ճշմարտությունը իմանալը ադյքան ծանր չնստի քեզ վրա:

 - Ինչպե՞ս …

 - Դա բավականին հեշտ տեխնիկա է, որը կօգնի քեզ:

 - Լավ, արեք դա:

Լիլիթը նրբագեղորեն մոտեցավ ինձ և նստեց կողքիս: Նրա դեմքը մոտիկից ավելի սարսափելի էր երևում: Իշխանության և ինչ-որ տարօրինակ ուժի աուրան լցվեց գիտակցությունս: Նա ուղղակի փակեց աչքերս ձեռքի ափով, իսկ հաջորդ ակնթարթին … Աչքերիս առջև եկան տարբեր դրվագներ այն օրվանից:

Առավոտյան ծնողներս մի քիչ վիճեցին: Ես չէի լսում խոսքերը, սակայն նետվեցի նրանց մոտ՝ խնդրելով չկռվել: Հետո այդ իրավիճակը ճանապարհին: Հորս դեմքը փոխվեց, մայրս անհանգիստ շարժում արեց: Ես ոչինչ չէի տեսնում, միայն սարսափելի ճիչեր և մետաղական ձայն:

Այդ պահին մտածեցի, որ մեռնում եմ այնտեղ: Օդս չէր հերիքում: Սիրտս դանդաղ էր աշխատում: Ուժերը լքում էին մարմինս:

«Արթնացիր», - լսեցի մորս ձայնը:

Իսկ հետո … հետո երանելի լռություն տիրեց: Չկար խավարը, ճիչերը, ծնողներս, միայն լռություն:

 - Վերջ, կարող ես բացել աչքերդ, - լսեցի հոգեբանի ձայնը, - հիմա սարսափները և տագնապային հարձակումները քեզ չեն տանջի:

Ես զգուշորեն բացեցի աչքերս: Լիլիթը նստած էր կողքիս և զննում էր իր ալ-կարմիր եղունգները:

 - Այսօրվա խոհրդատվությունը ավարտված է, - ասաց նա, - եթե ուզում ես, կարող ես գրանցվել երկրորդին քարտուղարի մոտ:

 - Ինչ … ի՞նչ եք արել, - մի կերպ հարցրեցի ես:

 - Ոչ մի առանձնահատուկ բան: Վերացրեցի քո կյանքից տագնապային հարձակումները: Հիմա կարող ես առանց դժվարությունների զբաղվել անցյալով: Իսկ ես քեզ դրանում կօգնեմ:

 - Ինչպե՞ս:

Կինը կարճ հայացք նետեց վրաս և գիշատչի պես ժպտաց:

 - Սկզբի համար, փնտրիր ծնողներիդ տանը այն, ինչը կօգնի հիշել մինչև վեց տարեկան կյանքդ, - ասաց նա, - մի փորձիր կորզել ինչ-որ բան հիշողությունից, թուլացիր և թույլ տուր հիշողությունները հոսեն ինքնըստինքյան: Իսկ հետո գրիր դրանք նոթատետրի մեջ: Հաջորդ հանդիպմանը կքննարկենք: Ամեն ինչ քեզնից է կախված և նրանից, թե որքանով ես պատրաստ ընդունել ճշմարտությունը: Իսկ եթե պատրաստ չես, ուրեմն իմացիր, որ անցյալը ամբողջովին կկլանի քեզ:

Փորձում էի տեղավորել գլխումս նրա ասածները: Ես բացարձակ տրամադրված չէի զբաղվել անցյալի խնդիրներով: Համենայն դեպս ոչ հիմա, երբ ավելի լուրջ խնդիրներ կային: Ինչու՞ փորփրել այն, եթե կարելի է աչք փակել դրա վրա: Բայց մի բանում նա ճիշտ է: Քսան տարի առաջ կատարված ավտովթարի մեջ տարօրինակ բաներ կան: Իսկ ի՞նչ, եթե ավտովթարը ծուղակ էր՝ հատուկ ծնողներիս համար պատրաստված: Ովքե՞ր էին իմ իրական հայրն ու մայրը: Ես երբեք չեմ խորացել դրա մեջ: Որսորդ և հասարակ մարդ, այդքանը բավական էր այսքան տարի ապրելու համար: Իսկ հիմա …

 - Պետք չէ ամեն ինչ դասավորել դարակներով, - նկատեց Լիլիթը, - քեզ մի քանի օր է պետք ուշքի գալու համար և անելու այն, ինչ քեզ ասել եմ: Քո դեպքը յուրահատուկ չէ, սակայն հետաքրքիր: Եվ քո բուժումը կախված է բացառապես քեզնից:

Քծնեցի: Ինձնից …

 - Լավ, ես կանեմ այն, ինչ ասել եք, - խոսեցի ես, - կգրանցվեմ հաջորդ խորհրդատվության:

Լիլիթը նույնպես քծնեց՝ ի պատասխան ինձ:

Աշխատասենյակից դուրս գալուց անմիջապես հետո գրանցվեցի քարտուղարի մոտ և դուրս եկա: Տարօրինակ զգացողություններ ունեի: Երբեք նման հոգեբանի հետ չեմ բախվել: Ավելի ճիշտ՝ ես համեմատում էի Նինի մասնագետների հետ և ոչ մի նմանություն չէի գտնում: Այնտեղ ինձ լիքը դեղեր էին նշանակել և ակնարկել էին, որ եթե դրանք չօգնեն, կարելի է պառկել հիվանդանոցում: Իհարկե, հոգեբուժարանի մասին ոչ ոք չէր խոսում, սակայն համենայն դեպս հետ չգնացի դեղերը ընդունելուց հետո:

Հեռախոսիս նամակ եկավ, որ բանկային հաշվից գնացել է Լիլիթի խորհրդատվության գումարը: Այն զգալի էր, սակայն ես հույս ունեի, որ միշտ չեմ գնալու նրա մոտ:

Արդեն վերելակում հիշեցի հոգեբանի խոսքերը, որ ինձ ազատել է տագնապային հարձակումներից և սարսափներից: Այսօր երեկոյան դա կամ կհաստատվի կամ կհերքվի: Չնայած մինչև հիմա էլ չեմ հասկանում՝ ինչպես է դա արել: Ես չեմ զգացել անգամ չնչին քանակի կախարդանքի նշան:

Ներքևում գրեցի Ալվարդին՝ուր ուղարկել մեքենան: Ի ուրախություն ինձ՝ վարորդը արագ եկավ: Ինձ զարմացրեց այն, թե ինչպես տրանսպորտից դուրս եկավ չխոսկան տղամարդը և բացեց իմ առջև սև ջիպի դուռը: Երևի Ալվարդը լավ է վարժեցրել իր աշխատողին:

Առաջինները ապրում էին Քիլիսի ծայրամասերից մեկում: Այդ տարածքը քաղաքի մյուս մասերից առանձնացված էր բարձր ցանկապատով և ուժեղ վերահսկողությամբ: Մինչև ներս մտնելը, ինձ մանրկրկիտ հարցաքննեցին և անունս գրանցեցին ընդհանուր բազայում՝ որպես մշտական այցելուի:

Բարձր ցանկապատից այն կողմ բարեկարգված միջավայր էր: Կարծես փոքրիկ քաղաք լիներ քաղաքում: Ամենուրեք կատարյալ մաքրություն էր, լիքը ծառեր, թփեր, խնամված գազոններ: Տները մի քանի հարկանի էին՝ կառուցված նորաձևության վերջին ճիչերով: Ամենուրեք տեսագրելու սարքեր էին:

Մեքենան մտավ երկհարկանի տան բակը և կանգ առավ: Վարորդը ինձնից շուտ դուրս եկավ ու բացեց դուռը: Նա ուղեկցեց ինձ մինչև տան շեմը և զանգը տվեց: Ուրախ զրնգոցը տարածվեց ամբողջ բակով մեկ: Դռան մոտ դոմոֆոնի պես բան կար էկրանով: Շուտով վերջինս վառվեց և երևաց Ալվարդը:

 - Հիմա կբացեմ, - ասաց նա:

Դռան կողպեքը չխկաց, և դուռը բացվեց: Լռակյաց վարորդը ինձ առաջ թողեց և ինքը փակեց դուռը:

Մենք հայտնվեցինք շքեղ միջանցքում: Եվ երբ ես ասում եմ «շքեղ», հենց դա էլ նկատի ունեմ: Հատակին փափուկ բեժ գույնի գորգ էր: Պատերին տարբեր դարաշրջանների նկարներ էին: Տեսա հայտնի տեսարաններ՝ բնապատկերներ, փոթորկվող ծովեր … Չեմ էլ ուզում պատկերացնել, թե ինչ արժի այդ ամենը: Աջից ու ձախից ոսկեգույն ծաղկամաններ էին դրված: Իսկ առաստաղի ջահը կարծես արվեստի գլուխգործոց լիներ. բազմաթիվ բյուրեղիկներ կասկադի պես թափվում էին ցած, իսկ լույսը շողշողում էր ամենուր: Կարծես պարահանդես եկած լինեի, որտեղ միլիոնավոր լույսեր էին վառվում:

Ես ապշած նայում էի այդ ամենին և չնկատեցի՝ ինչպես եկավ Ալվարդը:

 - Ձեզ դու՞ր է գալիս, - հետաքրքրվեց նա, - ես այն հատուկ մասնագետի մոտ եմ պատվիրել: Կարծում եմ նա շատ լավ է ընկալել գաղափարս:  

Շրջվեցի: Կինը կանգնած էր դռան մոտ փափուկ կանաչ գույնի հագուստով: Նրա դեմքին թեթև կոսմետիկա կար, սակայն դա պակաս գրավիչ չէր դարձնում նրան:

 - Այո, շատ գեղեցիկ է, - զուսպ պատասխանեցի ես:

 - Արթուր, սիրելիս, ամուսինս խնդրեց, որ նայես նրա մեքենան, -  դիմեց նա վարորդին, - այն ավտոտնակում է: Կնայե՞ս:

• Այո, տիրուհի, - կարճ պատասխանեց նա և գնաց:

Տիրուհի … Ինձ զգացի մինչև քիլիսյան դարաշրջանում:

Ալվարդը նորից ինձ նայեց:

 - Ներս եկեք, սիրելի Սաթենիկ, իմ Կլարան արդեն Ձեզ է սպասում, - ասաց նա:

Հետևեցի նրան և մտա հյուրասենյակ, համենայն դեպս մեծ տարածությունից հասկացա, թե ինչ սենյակ է: Թաբին այստեղի ոճը կարճ անվանում է «դաժան հարուստ» կամ «հարուստ անճաշակություն»: Ուղեղս չէր ըմբռնում՝ ինչպես կարելի է թանկարժեք նկարների մոտ ահռելի չափերի բուխարի դնել: Իսկ եթե ինչ-որ բա՞ն պատահի:

Նկարները հետաքրքիր էին: Դրանք աստվածների պատերազմի շարքից էին, մասնավորապես Անահիտի մասին: Ես կանգ առա աստվածուհու պատկերի առաջ: Երբեք չեմ տեսել նման մանրակրկիտ նկար: Պատմամշակութային գրքերում ցույց են տրված Անահիտի հուշարձանները, որոնք ընդհանրապես չեն խոսում նրա արտաքինի մասին: Իսկ այստեղ մի ամբողջ նկար է: Կամ էլ նկարիչը նրան այդպես է պատկերացնում:

 - Գեղեցիկ է, այնպես չէ՞:

Քիչ մնաց վեր թռչեի անսպասելիությունից: Գրողը տանի, չնկատեցի ինչպես Ալվարդը մոտեցավ:

 - Այո, գեղեցիկ է, - գլխով արեցի ես, - նկարիչը շատ լավ է պատկերել Անահիտին:

 - Իսկ դուք գիտե՞ք, որ մեր աստվածուհին հենց այսպիսի տեսք էլ ուներ, - հետաքրքրվեց նա:

 - Ոչ … գրքերում չեն պահպանվել նրա արտաքին տեսքի նկարները …

Ալվարդը փնչացրեց.

 - Ի՞նչ կարող է լինել այդ գրքերում: Մենք նրա ուժի կրողներն ենք, կարողացել ենք պահպանել և մինչև մեր օրերը հասցնել մագաղաթը, որի վրա պատկերված էր Անահիտը: Այն նկարել է նրա տաճարի այցելուներից մեկը, երբ իր կինը երկար տարիների անպտղությունից հետո երկվորյակ է ունեցել:

 - Ես երբեք չեմ լսել այդ պատմությունը, - զարմացա ես:

 - Եվ դժվար էլ լսեք: Սա մեր տան ժառանգությունն է: Ես պատմեցի ձեզ, քանի որ հետաքրքրություն նկատեցի:

Հետաքրքիր պատմություն է: Չգիտեմ՝ որքանով է ճշմարիտ, բայց հավատս չի գալիս, որ  նրանք կարողացել են պահել այդ մագաղաթը: Շատ նման է գեղեցիկ լեգենդի:

 - Մա՜մ, - լսվեց երգեցիկ ձայն:

Մենք շրջվեցինք: Աստիճաններով իջնում էր տասնհինգ-տասնվեց տարեկան մի դեռահաս աղջիկ: Գազարագույն մազերը անփութորեն հավաքված էին ծոծարակին, շապիկի վրա ներկերի հետքեր էին՝ հավանաբար նա նկարում էր: Մի քիչ թմբլիկ այտերը կարմիր էին:

 - Կլարա, ինչու՞ ես այսպիսի տեսոքով, - խիստ հետաքրքրվեց Ալվարդը, - մի՞թե ես քեզ չէի զգուշացրել, որ այսօր գալու է նիներենի ուսուցչուհին:

Աղջիկը շուրթերը ուռցրեց:

 - Գնա վերև և փոխվիր, - հրահանգեց կինը, - մենք կսպասենք քեզ այստեղ: Չուշանաս:

Աղջիկը վազեց վերև՝ բարձր թփթփացնելով ոտքերով: Մայրը մի քիչ չափն անցավ: Հիմա դասերը կասոցացվեն ինչ-որ վատ բանի հետ:

 - Կներեք, - ասաց Ալվարդը, - սովորաբար նա լսող աղջիկ է, սակայն վերջերս հաճախ է հակաճառում:

 - Դեռահասության շրջա՞նն է, - ենթադրեցի ես:

 - Դա նույնպես: Հասկանու՞մ եք, նա ուզում է ամեն ինչ իր ձևով անել և մեզ հակառակ: Անգամ Նինում ուզում է խանութ բացել, որ մեզնից հեռու լինի:

Մտածեցի, որ բարդ կլինի պարապել նման պարագաներում: Չգիտեմ ինչ մոտեցում պիտի ցուցաբերեմ, որ հետաքրքրեմ երեխային: Կամ էլ պիտի իմանամ անհրաժեշտ ինֆորմացիան մինչև այն պահը, երբ համբերությանս բաժակը լցվի:

Կլարան իջավ ուղիղ հինգ րոպեից՝ խիստ դպրոցական համազգեստով: Ալվարդն աննկատ գլուխը շարժեց. նա չէր ասել համազգեստի մասին, միայն մաքուր և կոկիկ հագուստի: Նկատեցի, որ կինը ուզում էր արտահայտվել այդ հաշվով, բայց ես թույլ չտվեցի:

 - Ինչ հետաքրքիր համազգեստ է, - խոսեցի ես, - մի՞թե բոլորը պիտի հագնեն սա:

Կլարան կասկածանքով ինձ նայեց:

 - Երբ ես դպրոցական էի, մեզ նույնպես ստիպում էին հագնել նման բան, - ես աչքերս առաստաղին հառեցի, - քո համազգեստը իմից լավն է:

 - Հնարավոր չի, - փնթփնթաց նա:

 - Լուրջ եմ ասում, - ասացի ես, - այն ինձ իսկական տատիկ էր դարձնում:

Աղջիկը քմծիծաղեց:

 - Իսկ գիտե՞ս դպրոցում ինչ էինք անում, - շարունակեցի ես, -  կիսաշրջազգեստի տակ հագնում էինք շորտեր և վերնաշապիկի տակ շապիկ: Հետո որոշ դասերին հանում էինք համազգեստը և մնում սովորական հագուստով:

 - Եվ ի՞նչ: Ձեզ չէի՞ն պատժում, - կասկածամտորեն հարցրեց Կլարան:

 - Այն էլ ո՜նց էին պատժում, - պատասխանեցի ես, - բայց մեզ դա չէր կանգնեցնում: Ի վերջո, ուսուցիչները հոգնեցին մեզնից և թույլ տվեցին մեկ օր գնալ դպրոց այն հագուստով, որը հավանում էինք:

 - Ձեր բախտը բերել է, - նախանձով ասաց նա՜ հայացքներ նետելով դեպի մայրը:

 - Արի այսպես անենք: Երբ ես կգամ քեզ հետ պարապելու, հագնվիր այնպես ինչպես կուզես:

 - Լու՞րջ: Կարելի՞ է այդպես, - աղջիկը բերանը բացեց զարմանքից և նայեց մորը:

Վերջինս, գլխի ընկնելով ինչ ռազմավարություն եմ ընտրել, ասաց.

 - Լավ, թույլ եմ տալիս:

 - Ուռաա՜, - ճչաց նա և վազեց իր սենյակ:

Ալվարդը գլուխը տարուբերեց:

 - Սովորաբար ուսուցիչները երկար չեն մնում մեզ մոտ, - նկատեց նա, - հուսով եմ, Ձեզ կհաջողվի ճիշտ մոտեցում գտնել: Չնայած … ինչու՞ «հուսով եմ»: Դուք արդեն ճիշտ ճանապարհին եք:

Ուսերս թոթվեցի: Պետք է պարզապես տալ երեխային այն, ինչ նա ուզում է: Խելամիտ սահմաններում, իհարկե: Իսկ ինձ հարկավոր է առավելագույնս երկար մնալ այստեղ՝ ինֆորմացիա հավաքելու համար:

 - Այստեղ պարապեք, - շարունակեց նա, - այսօր աշխատասենյակը ինձ հարկավոր է, սակայն մյուս անգամ կտեղափոխվեք այնտեղ:

Աշխատասենյա՞կ: Հիանալի է, կտեսնեմ՝ ինչ հետաքրքիր բան կա այնտեղ:

Կլարան արագ վերադարձավ: Նա հագել էր իր հին հագուստը:

Ալվարդը գնաց՝ թողնելով մեզ միայնակ: Նստեցինք սեղանի շուրջ:

 - Իմ անունը Կլարա է, - աղջիկը մեկնեց ձեռքը:

 - Սաթենիկ, - ժպտացի ես՝ սեղմելով նրա ձեռքը:

 - Դուք ինձ նիներե՞ն եք սովորեցնելու:

 - Այո, եթե ցանկանաս:

 - Ես ուզում եմ, բայց ոչինչ չեմ հասկանում:

• Դա սարսափելի չէ: Արի տեսնենք՝ ինչ գիտես, իսկ հետո կսովորեցնեմ քեզ զիլ բառեր համացանցից: Օգտվում ես, չէ՞ նրանից:

 - Բնականաբար, - փնչացրեց նա:

Ստուգեցի նրան: Պարզվեց՝ շատ բան չգիտեր: Սկսեցինք հեշտ բաներից: Աղջիկը ուշադիր լսում էր, գրում և անգամ հարցեր տալիս: Իմացա, որ նրան դուր է գալիս նկարել, կարդալ կոմիքսներ և բլոգ վարել: Օգտվեցի առիթից, ցույց տվեցի իմ սեփական բլոգը: Կլարան չէր հավատում, որ լեզվի բլոգը կարող է այդքան հայտնի լինել: Նա անմիջապես բաժանորդագրվեց էջիս և խոստացավ կարդալ բոլոր գրառումները:

Նախատեսված ժամը աննկատ անցավ: Ես դա միանգամից չնկատեցի: Պարզվեց, Ալվարդը տասը րոպե կանգնած էր դռան մոտ և նայում էր մեզ:

 - Ցտեսություն, ուսուցիչ, - ասաց աղջիկը, - ես կաշխատեմ սովորել: Այսինքն՝ խոստանում եմ:

 - Գիտես, չէ՞, որ խոստումները պետք է պահել, - հարցրեցի ես:

 - Այո, ոնց ասել եմ, այդպես էլ կանեմ, - գործնական տեսքով ասաց նա և վազեց իր սենյակ:

Կարծես թե կապը օբյեկտի հետ հաստատված է: Ալվարդն էլ, ենթադրելով դեմքի արտահայտությունից, գոհ էր:

 - Ես կարծում էի, որ չեմ տեսնի, թե ինչպես է աղջիկս հետաքրքրվում ուսմամբ, - խոստովանեց նա, - դուք աներևակայելի եք:

 - Առայժմ վաղ է դրա մասին ասել, - համեստորեն խոսեցի ես, - բայց կարծում եմ, կարելի է ընդհանուր լեզու գտնել, անգամ, ամենաբարդ դեռահասի հետ:

Կինը մեկնեց ինձ ծրար:

 -  Ես գիտեմ՝ որքան արժեն դասերը, սակայն, տեսնելով, թե ինչպես եք պարապում Կլարայի հետ՝ հասկացա, որ արժանի եք ավելիին: Խնդրում եմ, չմերժեք: Աղջկաս վստահությունը թանկ արժե:

Ես չըմբոստացա: Վերցրեցի ծրարը և շնորհակալություն հայտնեցի:

 - Արթուրը սպասում է ձեզ բակում, - ասաց նա:

Պայմանավորվեցինք հաջորդ դասի համար, և Ալվարդը ճանապարհեց մինչև մեքենան:

Հետադարձի ճանապարհը մի քիչ ավելի ժամանակ խլեց: Լռակյաց վարորդը հասցրեց ինձ մինչև շքամուտք և գնաց:

Հենց տուն մտա, հեռախոսս զանգեց: Զանգողն Արեգն էր:

 - Բարի երեկո, Սաթենիկ, - ասաց նա, - ո՞նց ես:

 - Ողջույն: Զանգում ես, որ հարցնես ո՞նց եմ:

Նա քմծիծաղեց:

 - Փայտիկի անալիզն ավարտված է, - ասաց նա, - բաղադրությամբ այն նույնն է, ինչ օգտագործել է դևը: